Os Xefes

Os comezos
A gaita de Vedra
O Nadal
O gholpe da cuerda
O Antroido
A gaita de San Miguel
A requinta da Ulla

Uns días antes do Nadal ensaiaban na casa de Villaverde ou na de Pereiro para ir tocar pola parroquia, tradición que mantiñan dende nenos. Eran as únicas datas nas que eles acompañaban as gaitas e requintas co charrasco pero este, "non podía faltar".Marcelino cun vello charrasco, que ten a forma tradicional destes instrumentos en San Miguel de SarandónPepe cun moi peculiar charrasco de dobre aramio que construíu o seu irmán Benigno

Este instrumento, que cada un artellaba á súa maneira, era un mastro de madeira que moi habitualmente contaba con dúas cruces arriba e unha abaixo, con ferreñas normalmente feitas de chapas de "gaseosas" esmagadas. Na cruz de abaixo podía levar unha lata pequena, por exemplo de pementón, tamén con ferreñas no interior e que facía as veces de caixa de resonancia. Nos charrascos que en Sarandón se facían, ían sempre dispostos ó longo do mastro un ou dous arames tensados cunha ponte, que o seren riscados co serrón, facían sonar as ferreñas. Alternando este son con golpes no chan, podían acompañar calquera tipo de ritmos.

Sempre ían de "cantarelas" ou "panxoliñas" os días de Noiteboa, Ano Vello e Reis visitando cantas máis casas mellor pero, principalmente, as dos amigos e da mocidade. Saían de noite e non volvían ata o outro día pola mañá.

Normalmente ó chegar empezaban cunha cantiga de Nadal, San Manuel ou Reis pero, cando chegaban á casa de Primo entoaban:

Levántate Primo,
que somos de Sarandón,
que se non te levantas,
non tés perdón.

Ó chegar á casa dunha moza comezaban con esta copla:

Levántate moreniña,
levántate resalada.
Levántate moreniña,
que viene la madrugada...

Emilio, irmán de Marcelino o barbeiro e que tamén ten participado en moitas ocasións das cantarelas do Nadal lembra que nunha ocasión non lle quixeron abri-la porta e nunha casa e lle cantaron:

Esta casa é tan alta,
E está forrada de carozos,
E ó señor que vive dentro,
Ímoslle rompe-los gonzos.

Cando a xente se erguía e abría a porta, entraban tocando "O Luís". Na cociña formábase un pequeno baile, onde eran convidados a comer e beber. Ás veces, estando dentro dunha casa, chegaban os mozos doutra parroquia e eles cantábanlle dende dentro:

Era unha gran festa non había viño que chegara

Xa antes de marchar, cantábanlle "A Recaudadiva":

Aquí nos dieron y dieron,
una gran recaudadiva,
un señor muy caballero
y una señora muy linda.

Quédense con Dios señores
hasta el año, que volvamos.
Si por aquí no nos vemos,
que en el cielo nos veamos.

Para saír da casa, comezaban con outro pasodobre e desfilaban facendo o "ese", que consistía en ir en ringleira describindo un ‘S’, cruzándose uns con outros mentres tocaban. Moitas veces, a xente dunha casa acompañábaos a cantar a outra porta e así continua-la troula todos xuntos.

Tempo despois, ante a falta de gaiteiros para as panxoliñas e para evitar traer un "alugado" decidiu mercarlle unha gaita tumbal a José Pazos polo custo de duascentas pesetas, e aprendendo a tocala el só.As pezas da gaita tumbal que Pepe de mercou a José Pazos

Sobor da web... © A gaita de Sarandón, 2006 Visitas: 13566